جزائرى ، رشد وى را در قم گزارش كرده است . « 1 » در صورت صحّت اين سخن ، در كودكى به كاشان برگشته است . مدتى در كاشان نزد پدر ( شاه مرتضى ) و دايى خود ، مرحوم ضياء الدين محمّد « 2 » به تحصيل پرداخت . سپس براى ادامهء تحصيل به اصفهان ، شيراز و قم سفر نمود . در قم در رديف شاگردان ملاصدرا درآمد و سرانجام دختر وى را به همسرى برگزيد . « 3 » پس از فراغت از تحصيل و به تعبير خودش هنگامى كه « بصيرتى در علم حلال و حرام و ساير احكام ، حاصل و از تقليد كسان مستغنى گرديد » « 4 » به حكم آيهء نفر « 5 » كه وظيفهء علما را انذار و تربيت قوم خود مىداند ، به شهر كاشان بازگشته به امر تبليغ دين و اقامهء جمعه و جماعات و تدريس پرداخته است . « 6 » در سال 1065 ق . از طرف شاه عباس ثانى صفوى ( حكومت : 1052 - 1077 ق . ) براى اقامهء جمعه و جماعات و نشر علوم دينى و تعليم شريعت به اصفهان ( پايتخت صفويه ) دعوت مىشود . فيض در آغاز تمايلى به رفتن به پايتخت نداشته است و لذا در جواب نامهء شاه

--> ( 1 ) . زهر الربيع ، ص 326 ؛ لؤلؤة البحرين ، ص 130 ، به نقل از جزائرى و ن . ك . به : مقدمهء غفارى بر المحجةالبيضاء ، ص 22 ؛ نابغهء فقه و حديث ، ص 216 ، به نقل از بحرانى . ( 2 ) . فيض در رساله شرح صدر از دايى خود به عنوان « ممتاز عصر » نام برده است . ر . ك . به : ده رسالهء فيض ، ص 58 و 59 . ضياء الدين محمّد و شاه مرتضى از مشايخ اجازه سيد حسن بن سيد حيدر بن على بن قمر عاملى ( م 1041 ق . ) مفتى و مجتهد اصفهان در عصر شاه عباس اول مىباشند . ر . ك . به : طبقات اعلام الشيعه ، ج 5 ، ص 181 ، به نقل از آخر بحار الانوار . ( 3 ) . نام همسر فيض ، كلثوم بوده است . ( طبقات اعلام الشيعه ، ج 6 ، ص 468 . ) ( 4 ) . ده رساله فيض ، ص 59 . ( 5 ) . « فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ » . التوبة / 122 . ( 6 ) . فهرست‌هاى خود نوشت فيض ، مقدمه ، ص 28 و 29 .